Gratis verzending vanaf €50 (BE & NL)
Binnen 2-3 werkdagen in huis
Respect voor de natuur
|
Rechtstreekse handel
|
Onovertroffen kwaliteit
|
Community support
Thee in Tanzania: van bulk naar ambacht
Thee in Tanzania: van bulk naar ambacht
In de hooglanden van Tanzania maken theevelden al generaties lang deel uit van het landschap. Het land behoort tot één van de belangrijkste theeproducenten van Afrika, maar de meeste thee vertrekt anoniem als basis voor blends en theezakjes.
Tanzania heeft echter alles om mee te spelen op het gebied van specialty tea: de hoogte, de seizoenen, de vruchtbare bodem en de mensen die al decennia lang de velden bewerken. En steeds meer producenten grijpen die kans. Ze verwerken, blenden en verpakken hun thee volledig in eigen land.
Van kolonie tot zelfstandige sector
De geschiedenis van thee in Tanzania begint vroeg in de twintigste eeuw, toen Duitse kolonisten de eerste theeplanten introduceerden in de Usambara's en in Rungwe. Het klimaat en de bodem bleken uitermate geschikt.
Na de Eerste Wereldoorlog namen de Britten het bestuur over en kwam de commerciële teelt op gang. De eerste grote plantages ontstonden in de jaren daarna, maar de onafhankelijkheid in 1961 bracht nationalisering met zich mee. De sector stortte in en herstelde zich pas na de privatiseringen eind jaren tachtig, een patroon dat ook Oeganda trof onder Idi Amin.
Vier productiegebieden
De Southern Highlands vormen het centrum van de Tanzaniaanse theeproductie, met Mufindi, Njombe en Rungwe als belangrijkste regio's. De plantages liggen er op 1.700 tot 2.200 meter hoogte, waar donkere vulkanische grond, koele nachten en mistige ochtenden ideale omstandigheden creëren.
Het Usambara-gebergte in het noordoosten is lager gelegen, met een warmer en vochtiger klimaat. De theeplanten groeien er het hele jaar door en hebben een milder karakter in vergelijking met de theeplanten uit de hooglanden.
Rond het Victoriameer ligt Kagera, waar het tropische klimaat en de nabijheid van het water zorgen voor een constante luchtvochtigheid.
In het uiterste noorden ligt Mara, de kleinste regio van de vier. De productie is er bescheiden, maar de theeplant profiteert van uiterst vruchtbare bodems die het gebied kenmerken.
Productiemethoden
De CTC-methode domineert de Tanzaniaanse theesector: de blaadjes worden machinaal gekneusd, gerold en gesneden tot kleine korrels. Het resultaat is een sterke, robuuste thee die ideaal is voor blends en theezakjes. Het merendeel gaat naar het Verenigd Koninkrijk, Pakistan en Europa.
Tanzania deelt die realiteit met onder andere Malawi en Oeganda, waar CTC eveneens de markt bepaalt. Toch stapt een groeiend aantal producenten bewust af van die methode door te kiezen voor orthodoxe verwerking. Zo vinden groene, witte en zelfs oolongthee hun weg naar internationale liefhebbers. Luponde Tea Estate en Kazi Yetu zijn hier de bekendste voorbeelden van.
De theeveiling van Dar es Salaam
Decennialang werd vrijwel alle Tanzaniaanse thee verhandeld via de veiling in Mombasa, de grootste theeveiling ter wereld naar volume. Dat veranderde op 13 november 2023 toen de Tanzania Mercantile Exchange voor het eerst een eigen veiling organiseerde.
De ambitie reikt echter verder dan eigen land. Tanzania wil de veiling laten uitgroeien tot een regionaal platform voor omliggende landen zoals Burundi, de Democratische Republiek Congo, Malawi en Oeganda. Zo neemt het land zelf de regie over hoe thee de wereldmarkt bereikt, en speelt het tegelijk een bredere rol in de regio.
Seizoenen onder druk
De oogst van de theeblaadjes volgt het ritme van twee regenseizoenen. Van maart tot mei valt de meeste neerslag, en in mindere mate van augustus tot december. Maar de verandering van het klimaat verstoort dat patroon grondig. De droge periode tussen beide seizoenen duurt langer dan voorheen: in het verleden moesten boeren een periode van vijf maanden zonder noemenswaardige regen overbruggen. Ondertussen is deze periode verlengd tot bijna 7 maanden. Tegelijk wordt de neerslag grilliger: soms te weinig, en soms te veel in te korte tijd.
De gevolgen zijn zichtbaar. Veel plantages dateren uit de jaren tachtig en raken uitgeput. In de Tanga-regio zijn hele velden verdwenen doordat struiken de aanhoudende droogte niet overleefden. Het Tea Research Institute ontwikkelt cultivars die beter bestand zijn tegen hitte en waterschaarste. Het is een noodzakelijk werk, maar het herstel vraagt tijd.
Werken in thee
Zo'n 32.000 kleinschalige telers bewerken percelen die vaak minder dan een hectare groot zijn, in combinatie met andere gewassen. Samen zijn zij verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de totale theeproductie. Het zijn vooral vrouwen, ongeveer 70 procent, die het plukwerk uitvoeren.
Het inkomen dat daaruit volgt wordt doorgaans door mannen beheerd. Toegang tot trainingen of financiële diensten blijft voor veel vrouwen beperkt. Het is een hardnekkige ongelijkheid, maar een groeiend netwerk van coöperatieven en overheidsprojecten geeft vrouwen een meer zichtbare positie in de keten.
Kazi Yetu
Kazi Yetu betekent 'ons werk' in het Swahili. Tahira Nizari en Hendrik Buermann richtten de sociale onderneming in 2018 op in Dar es Salaam met één grote missie: het werk bij de oorsprong houden. Thee uit Tanzania wordt hier niet alleen geplukt, maar ook verwerkt, gemengd en verpakt.
In 2023 richtte Kazi Yetu de Sakare Specialty Tea Company op in de Usambara-regio. De fabriek is eigendom van de boeren. Meer dan duizend families uit 23 dorpen verwerken er hun eigen theeblaadjes tot groene en zwarte thee. En dit tegen een veelvoud van wat ze anders zouden ontvangen.
Thee uit Tanzania in ons assortiment
In het assortiment van Tea Kulture vind je verschillende theeën van Kazi Yetu. Sakare Green is een groene thee uit het Usambara-gebergte. De blaadjes worden kort verhit in een pan om de oxidatie te stoppen. De infusie is helder en lichtgroen, met een zachte, frisse smaak.
Sakare Black ondergaat een volledige oxidatie en levert een koperkleurige infusie op met moutige tonen en natuurlijke zoetheid. Lemongrass Moringa combineert citroengras uit het Usambara-gebergte met moringabladeren uit het oosten van Tanzania.
Chai in het dagelijks leven
In Tanzania hoort thee bij elk moment van de dag. Chai ya asubuhi in de ochtend, chai ya jioni wanneer de avond valt. De bereiding is overal hetzelfde: zwarte thee die meekookt met melk en suiker, vaak gekruid met gember, kardemom of kaneel. Bij het ontbijt gaat ze samen met mandazi, licht zoete gefrituurde deegballetjes, of met chapatti.
Overal in het land vind je vibanda vya chai: kleine theehuisjes langs drukke wegen en op markten. Het zijn plekken waar mensen samenkomen om te praten, te eten, of even niets te doen.
Toekomst
De overheid wil de productie van thee verdrievoudigen naar 90.000 ton tegen 2030, met meer theevelden, betere irrigatie en vijf nieuwe verwerkingsfabrieken naar het model van Sakare. Het Tea Board heeft ondertussen plannen voor vijf vergelijkbare fabrieken.
Het zijn grote ambities voor een sector die volop in beweging is. Of het lukt, hangt af van het klimaat, van financiering en van kopers die bereid zijn te betalen voor thee waarvan ze weten waar ze vandaan komt en wie ze gemaakt heeft.
