Mogok Tea: Van Robijnen naar Thee in Myanmar

Mogok Tea

Mogok ligt 200 kilometer ten noorden van Mandalay, diep in de bergen van Myanmar. Het stadje staat wereldwijd bekend als bron van robijnen en saffieren. Generaties lang werden hier edelstenen uit de grond gehaald. De handel loopt via Mandalay naar internationale markten in Bangkok en Hongkong. Die mijnbouw leverde geld op, maar de tol voor de omgeving was groot: bossen verdwenen, rivieren raakten vervuild en de bevolking bleef afhankelijk van zwaar en gevaarlijk werk met weinig zekerheid.

Te midden van dat decor ligt het Five Trees Estate, een landgoed dat zijn naam dankt aan vijf eeuwenoude bomen bij de ingang. Naast de bomen staat een boeddhistische tempel met kleine heiligdommen, een plaats waar de gemeenschap samenkomt. Op dit landgoed startte de familie van Phyu Thwe een nieuw verhaal: Mogok Tea, een micro-theefabriek die biologische thee produceert en een duurzaam alternatief wil bieden voor de mijnbouw.

Phyu Thwe verliet Myanmar om in het Verenigd Koninkrijk te studeren en bouwde daar een carrière op als accountant. Vanuit Londen zag ze hoe haar geboortestreek vastzat in mijnbouw en armoede. Die kloof zette haar aan het denken. Ze wilde een manier vinden om inkomen en kansen te creëren zonder de natuur verder uit te putten.

Met steun van haar familie startte ze Mogok Tea. Het logo toont een grote boom vol vogels, een symbool dat haar moeder haar meegaf: "Wees de boom die onderdak geeft aan velen." Zo wil Phyu met de theefabriek werk en stabiliteit bieden, en tegelijk de gemeenschap leren dat er wel degelijk alternatieven bestaan naast de mijnbouw.

Van traditie naar erkenning

Myanmar heeft een lange traditie op vlak van groene thee. Thee wordt er gedronken en gebruikt in gerechten, vooral als laphet: gefermenteerde theeblaadjes die deel uitmaken van salades, vaak gemengd met knoflook, tomaat, droge garnalen en pinda's tot een pittig gerecht. Buiten Myanmar kreeg het echter weinig waardering. Toch wilde Phyu laten zien dat thee uit Mogok wel degelijk kwaliteit en karakter heeft.

Thee met karakter

Op het Five Trees Estate experimenteerde ze samen met The Scottish Tea Factory en theeconsultant Beverly Wainwright. Dat leverde drie kenmerkende theesoorten op:

Black Ruby, een krachtige zwarte thee met diepe tonen
Tiny Temple, een frisse groene thee
Tree Spirit, een delicate witte thee

Elk van die namen draagt een eigen betekenis, geworteld in de legendes van het Five Trees Estate, zoals beschreven in De oorsprong van Mogok Tea in de Valley of Rubies. De theetuinen in Mogok beslaan 180 hectare, vergelijkbaar met zo'n 250 voetbalvelden: 100 hectare met oude struiken die nog steeds geoogst worden en 80 hectare met recent aangeplante theestruiken. Alles wordt met de hand geplukt en verwerkt. De productie blijft uitzonderlijk kleinschalig: ongeveer 25 kilo per maand, een fractie van wat een gemiddelde theefabriek in een enkele dag verwerkt. Daarmee legt Mogok Tea de nadruk op vakmanschap, biodiversiteit en respect voor de natuur.

Internationale erkenning

De inspanningen bleven niet onopgemerkt. Tijdens de uitreiking van de Leafies Awards van de UK Tea Academy, een erkende vakprijs binnen de specialty tea-sector, kreeg Mogok Tea drie onderscheidingen:

de speciale Tea for Life Award voor maatschappelijke impact
een gouden bekroning voor Black Ruby
een aanbeveling voor Tiny Green Temple

Mogok Tea positioneerde zich hiermee op de internationale markt als producent met een verhaal dat verder gaat dan smaak alleen.

Missie van Mogok Tea

De missie van Mogok Tea rust op vier pijlers:

het maken van biologische thee van hoge kwaliteit in balans met de natuur
het ontwikkelen van productieprocessen die het milieu beschermen
het verhogen van de levenskwaliteit van medewerkers en hun families
de gemeenschap opleiden in thee, als alternatief voor mijnbouw

Leven tussen oorlog en natuurramp

De context waarin Mogok Tea werkt is zwaar. Sinds de militaire staatsgreep in 2021 verkeert Myanmar in burgeroorlog. Verzetsgroepen controleren grote delen van het land, inclusief Mogok sinds de zomer van 2024. Voor lokale producenten betekent dit blokkades, onveilige wegen en moeilijke toegang tot nationale en internationale markten.

Alsof dat niet genoeg was, trof op 28 maart 2025 een aardbeving met een kracht van 7,7 de regio rond Mandalay. Bruggen stortten in, ziekenhuizen raakten beschadigd en duizenden mensen kwamen om. Ook in Mogok vielen doden en raakten huizen en werkplaatsen verwoest. Hulp bereikte de regio slechts moeizaam door de gevechten in de omgeving. In het dorp Kyauk Saung, waar het Five Trees Estate ligt, zorgt dat al jaren voor een nijpend tekort aan gezondheidszorg, zoals beschreven in Medische zorg voor Kyauk Saung in Myanmar.

Doorzetten in moeilijke omstandigheden

Ondanks de oorlog en aardbeving houdt Mogok Tea stand. De productie daalde tijdelijk naar 15 à 20 kilo per maand, maar de fabriek blijft draaien. Voor de gemeenschap betekende dat meer dan inkomen. Het project biedt hoop op een toekomst.

De vijf bomen bij de ingang van het landgoed zijn uitgegroeid tot een symbool van veerkracht. Rondom de bomen en de tempel komt de gemeenschap samen voor rituelen, gesprekken en theeceremonies. Thee uit Mogok is daardoor niet enkel een product, maar een manier om identiteit en verbondenheid te behouden in een tijd van onzekerheid.

De blik vooruit

Phyu Thwe wil de productie verder uitbreiden zodra de veiligheid en infrastructuur dat toelaten. Ze zoekt samenwerking met distributeurs in Europa en nichemarkten die belang hechten aan ethische en duurzame keuzes. Internationale belangstelling groeit, precies omdat Mogok Tea meer is dan thee alleen: het is een project dat mensen opleidt, natuur respecteert en perspectief biedt in een regio die al decennia worstelt met exploitatie. Die belangstelling vertaalde zich eerder al in initiatieven zoals Expo PUUR: Fotografie met aandacht voor Myanmar, waarbij Phyu Thwe zelf aanwezig was.

De uitdagingen blijven groot. De burgeroorlog zet de toekomst van heel Myanmar op losse schroeven en de aardbeving liet diepe sporen na. Toch staat Mogok Tea vandaag symbool voor veerkracht. Het laat zien dat kleinschalige landbouw, gedragen door gemeenschap en respect voor de natuur, een weg kan openen naar een duurzamer en menselijker bestaan.