Van Nuwara Eliya tot Ruhuna: de zeven theeregio's van Sri Lanka

Sri Lanka is een klein eiland, maar het centrale gebergte maakt het klimaat uitzonderlijk gevarieerd. Op 1.800 meter hoogte is de mist dikker, de temperatuur lager en de groei van de theeplant trager in vergelijking met de zuidkust. Hoe trager de plant groeit, hoe meer aromastoffen zich in het blad opbouwen.

Op basis van hoogte worden de zeven regio's ingedeeld in drie officiële categorieën: high-grown (boven 1.200 meter), mid-grown (600 tot 1.200 meter) en low-grown (onder 600 meter). High-grown thee staat doorgaans bekend om een fijner en complexer aroma. Low-grown thee heeft een meer volle en krachtige smaak. Wie een thee uit Nuwara Eliya naast een thee uit Ruhuna zet, proeft het verschil in de infusie: delicaat en bloemig tegenover donker en vol.

Het gebergte heeft nog een tweede opvallende effect. Het splitst het eiland in een westelijk en een oostelijk deel, elk met een eigen moesson en een eigen oogstseizoen.

De naam van een regio is bovendien beschermd: een thee mag pas "Uva" of "Dimbula" heten als hij ook echt in dat district geteeld én verwerkt is. Die regels worden bewaakt door de Sri Lanka Tea Board, de overheidsinstantie die toezicht houdt op de hele theesector in Sri Lanka.

Voor de geschiedenis van de sector in Sri Lanka en hoe die zich ontwikkelde: Thee uit Sri Lanka: levend erfgoed in beweging.

Nuwara Eliya

Nuwara Eliya is het hoogstgelegen en meest bekende theedistrict van Sri Lanka. De plantages liggen op ruim 1.800 meter hoogte, in een klimaat dat koeler en mistiger is in vergelijking met de rest van het eiland. De theeplant groeit hier uitzonderlijk traag, en dat is precies de reden waarom thee uit dit district zo delicaat is: goudgeel van infusie, bloemig van aroma, fris van structuur.

De oogst uit Nuwara Eliya is op zijn best van januari tot maart. Dan waaien droge westenwinden door de valleien, wordt de groei nog verder vertraagd en ontstaan de meest aromatische infusies van het seizoen.

Dimbula

Dimbula ligt ten westen van het centrale gebergte, op 1.250 tot 1.700 meter. De zuidwestmoesson brengt regen van mei tot september. Buiten die periode, van januari tot maart, is het droog en koel. De oogst is dan op zijn best: goudoranje van infusie, fris en mild van smaak, soms met een vleug jasmijn of cipres. Dimbula geldt als een van de meest toegankelijke Ceylon-stijlen.

Uva

Uva ligt op de oostelijke hellingen van het centrale gebergte, tussen 1.000 en 1.600 meter. Wat dit district bijzonder maakt, is zijn blootstelling aan beide moessons tegelijk. Tijdens de droge periode van juli tot september waait een droge, schrale wind over de plantages van Uva. De theeplant heeft het moeilijker om water op te nemen, wat de groei vertraagt en de blaadjes dwingt om hun aromastoffen te concentreren. Het resultaat is een oogst met een opvallend hoge concentratie aromatische stoffen.

Thomas Lipton, de Britse theemagnaat die aan het einde van de 19e eeuw Ceylon-thee wereldwijd bekendmaakte, bouwde zijn naam deels op thee uit Uva. Het waren zijn estates die Amerikanen voor het eerst kennis lieten maken met thee uit Sri Lanka.

Tea Kulture werkt samen met Amba Tea Estate, een van de pioniers van de artisanale theebeweging in Sri Lanka, gelegen in de Uva-hooglanden boven de Ravana-waterval.

Uda Pussellawa

Uda Pussellawa is het kleinste van de zeven districten, ten oosten van Nuwara Eliya, grenzend aan Kandy en Uva, op 950 tot 1.600 meter. Thee uit dit district heeft iets van beide buren: iets delicater dan thee uit Uva, iets voller dan thee uit Nuwara Eliya.

In de droge koude maanden aan het einde van het jaar voegen sommige batches een lichte bloemige toets toe aan de oogst.

Als enige van de zeven regio's profiteert Uda Pussellawa van twee kwaliteitsseizoenen: het westelijke deel van januari tot maart en het oostelijke deel van juni tot september.

Kandy

James Taylor, afkomstig uit Schotland, plantte hier in 1867 de eerste commerciële theebomen op het Loolecondera Estate, kort voordat de koffieplantages op het eiland door een bladschimmel werden verwoest. De regio ligt op 600 tot 1.300 meter, tussen de hooggelegen districten en het laagland.

Thee uit Kandy is krachtig en vol, met een koperkleurige infusie en een nootachtig of kruidig karakter. Stevig genoeg om met melk te drinken, wat in Sri Lanka een gebruikelijke manier is.

Sabaragamuwa

Sabaragamuwa is het grootste theedistrict van Sri Lanka qua oppervlakte. Het district ligt ingesloten tussen het Sinharaja-regenwoud in het zuiden en het Adam's Peak-wildernisgebied in het noorden. De teelt gebeurt van zeeniveau tot 610 meter. De oogst uit Sabaragamuwa levert een donker geelbruine infusie met een rode tint, en een zoet, licht karamelachtig aroma.

Forest Hill Tea, waarmee Tea Kulture samenwerkt, ligt in dit district, aan de voet van het Adam's Peak-gebergte. Op het verlaten Warnagala-domein groeien theebomen die meer dan 130 jaar lang wild zijn opgegroeid tot bomen van wel 12 meter hoog.

Ruhuna

Ruhuna beslaat het zuidelijke laagland van Sri Lanka, met plantages tot maximaal 600 meter. Door het warme, tropische klimaat van deze kuststreek groeit de theeplant er snel en produceert hij een groot blad. De oogst uit Ruhuna is donker en vol, met tonen van cacao of hout.

De theeblaadjes belanden vaak in blends, afkomstig van verschillende plantages of regio's. Toch zijn er kleinere producenten die bewust kiezen voor uitgesproken single-origin theeën: thee van één plantage of één district, zonder vermenging met andere oorsprong.

Een van hen is Kaley Tea Estate in Kotapola, aan de rand van het Sinharaja-regenwoud. Kaley werkt biologisch en regeneratief, en is een van de drijvende krachten achter de artisanale theebeweging in Sri Lanka. Tea Kulture werkt rechtstreeks samen met Kaley en steunt via hen het Meals for Everyone-project, een voedingsprogramma voor de kinderen op de plantage.

Twee moessons, twee seizoenspieken

De zeven regio's kennen niet allemaal hetzelfde ritme. De zuidwestmoesson bereikt de westelijke regio's van het eiland van mei tot september. De noordoostmoesson treft de oostelijke districten van december tot maart. De bergketen in het midden van het eiland houdt beide moessons van elkaar gescheiden, waardoor de kwaliteitsseizoenen geografisch uiteen liggen.

De oogst uit Dimbula en Nuwara Eliya is op zijn best van januari tot maart. Uva bereikt zijn piek van juli tot september. Uda Pussellawa profiteert van beide vensters. Sabaragamuwa en Ruhuna kennen geen uitgesproken seizoenspieken en oogsten het hele jaar door.

Tot slot

Sri Lanka is klein genoeg om in een dag van noord naar zuid te rijden, maar groot genoeg om zeven totaal verschillende theeën voort te brengen. Dat heeft alles te maken met de bergen in het midden van het eiland, de moessons, en de mensen die er al generaties lang werken.