Bomen planten in Malawi: een inkomen voor boeren

Voor de boeren rondom Satemwa Tea Estate in Thyolo heeft dat concrete gevolgen: bodemerosie op hun akkers, minder vruchtbare grond, overstromingen in het regenseizoen en dalende oogsten.

De Satemwa Tree Planting Club wil hier verandering in brengen.

Waarom bomen planten in Malawi zo dringend is

De ontbossing in Malawi heeft een directe impact op de mensen die van de landbouw leven. Zonder bomen spoelt de bovenste, vruchtbare grondlaag weg bij hevige regenval. Rivieren verzanden. Oogsten worden onvoorspelbaar. Klimaatverandering versterkt dit patroon alleen maar: droogtes en overstromingen worden frequenter.

Voor een land waar 85% van de bevolking afhankelijk is van landbouw, is elke verstoring van het ecosysteem een directe bedreiging voor het dagelijks bestaan. Bomen bieden bescherming. Ze houden water vast, geven schaduw, verbeteren de bodemvruchtbaarheid en leveren op termijn een inkomen op. Dat laatste is precies wat de Satemwa Tree Planting Club aan de boeren in de omliggende gemeenschappen wil aantonen.

Jim Fortune en de club

De Satemwa Tree Planting Club bestaat al langer, maar Tea Kulture steunt het programma sinds 2025. De drijvende kracht achter de club is Jim Fortune, manager van de koffiedivisie van Satemwa. Hij geeft de trainingen in de gemeenschappen, coördineert de verdeling van plantmateriaal en kwekerij-uitrusting, en volgt boeren en dorpshoofden individueel op.

Het programma werkt met een gevarieerd aanbod aan boomsoorten, geselecteerd in samenwerking met wetenschappers en universiteiten: fruitbomen zoals avocado en jackfruit, snelgroeiende eucalyptus en bamboe voor bouwmateriaal, schaduwbomen zoals Grevillea voor de theevelden, en hardhout. Elke soort heeft een andere groeitijd en een andere economische waarde. Boeren kiezen zelf welke mix past bij hun eigen situatie.

Wat er in 2025 gebeurde

In 2025 werden meer dan 1.600 extra bomen geplant bovenop het standaard beplantingsschema van Satemwa. Zes dorpshoofden uit naburige dorpen en 47 boeren uit de gemeenschappen rondom de estate volgden een training over de economische voordelen van bosbouw. Die 47 boeren en hun families profiteerden rechtstreeks van het programma.

Nieuw in 2025 waren twee initiatieven:

1. Een extra training in het maken van compost om zo de bodemkwaliteit te verbeteren en boeren minder afhankelijk te maken van aangekochte meststoffen. 
2. Satemwa hielp zeven boeren een kleine kwekerij op te zetten in hun eigen gemeenschap. Het doel is drieledig: extra inkomen genereren voor de boeren, bosbouw zichtbaar maken zodat andere boeren geïnspireerd raken, en de logistieke drempel verlagen door de kwekerijen dichter bij de dorpen te brengen.

Het bewijs dat het werkt

In 2025 oogstten de eerste boeren hun eucalyptusbomen, twee jaar nadat ze die met hulp van de club hadden geplant. 

Eucalyptus, lokaal bekend als blue gum, groeit snel en levert rechte, stevige stammen die in de regio veel gevraagd zijn als bouwmateriaal. Na het kappen schiet de stronk opnieuw uit en groeien er nieuwe stammen, waardoor de boer na enkele jaren opnieuw kan oogsten zonder nieuwe bomen te planten. 

De gekapte stammen verkochten de boeren als bouwpalen op de lokale markt. Met dat geld konden verschillende gezinnen het schoolgeld van hun kinderen betalen.

De interesse in eucalyptus was in 2025 dan ook groot. Boeren zagen met eigen ogen wat hun buren verdienden. Dat is precies hoe de club wil werken: resultaten zichtbaar maken in de gemeenschap zelf.

Tot slot

Satemwa investeert al decennia in de gemeenschappen rondom de estate: een kliniek, een school, de Tree Planting Club. Voor Tea Kulture, dat al jaren rechtstreeks met Satemwa samenwerkt, is de steun aan de club een logische keuze.

Door de club te steunen, dragen we bij aan een programma dat boeren leert hoe ze zelf inkomsten kunnen opbouwen.

Bomen planten vraagt geduld en tijd. Een eucalyptus die vandaag geplant wordt, levert pas over twee à drie jaar resultaten op. Maar in 2025 konden boeren in Thyolo voor het eerst hun kinderen naar school sturen dankzij een boom die twee jaar eerder was geplant.